Egipt

Opis - ciąg dalszy

Język

Egipcjanie zdążyli się już przyzwyczaić do turystów, którzy mówią wyłącznie w swoim języku, jednak próby opanowania choć kilku arabskich słów przez obcokrajowców niezmiennie wywołują uśmiech zadowolenia i często można usłyszeć okrzyk: "Mówisz po arabsku lepiej ode mnie!". W każdym razie warto podjąć trud przyswojenia sobie przynajmniej arabskich liczebników i podstawowych zwrotów grzecznościowych.
Wykształceni i mieszkający w dużych miastach Egipcjanie z reguły uczyli się kiedyś angielskiego i tylko czekają, aby wypróbować go na turystach. Dobrze jest jednak znać trochę arabskiego, jeśli ktoś wybiera się w bardziej odległe od cywilizacji rejony. W niektórych miastach, takich jak Aleksandria, może się także przydać francuski lub grecki, którego używa jeszcze starsze pokolenie. W miejscowościach turystycznych coraz częściej można się również porozumieć po niemiecku.

Muzyka

Muzyka egipska, podobnie zresztą jak cała kultura tego kraju, źródłami sięga czasów faraonów. Największy wpływ na jej charakter wywarli jednak Arabowie i islam. Biorąc pod uwagę miejsce Egiptu w arabskim świecie, nie jest zaskoczeniem fakt, że Kair stanowi obecnie centrum przemysłu muzycznego, co zawdzięcza, przynajmniej częściowo, upadkowi konkurencji w Libanie, Libii i Kuwejcie. Sześćdziesiąt dziewięć milionów Egipcjan to najważniejszy rynek dla muzyki arabskiej, a zadziwiająco liczna młodzież (ponad trzydzieści milionów mieszkańców nie ukończyło jeszcze 25. roku życia) zapewnia popyt na współczesne rytmy.
Egipska muzyka ludowa i popularna różni się w zależności od regionu i społeczności, która go zamieszkuje. Kair, dolina i delta Nilu oraz pustynia mają swoje charakterystyczne rytmy, dźwięki i instrumenty. Utwory powstające w tych rejonach Egiptu często są odbiciem codziennego życia ich mieszkańców: ślubów, świąt, żniw, starych opowieści o życiu wioski i jej triumfach. Poniżej w ogromnym skrócie przedstawiono najważniejsze rodzaje egipskiej muzyki.

Muzyka starożytnego Egiptu
Choć obecnie muzyki tej nie sposób usłyszeć w żadnym zakątku kraju (w rzeczywistości nikt nie jest pewien jej brzmienia), to muzykolodzy dysponują wystarczającą wiedzą na temat wykorzystywanych w niej instumentów, aby podjąć próby odtworzenia hymnów i pieśni, które towarzyszyły starożytnym obrzędom religijnym i które słychać było na dworskich salonach. Flety i instrumenty podobne do klarnetu pojawiły się w okresie Starego Państwa (może nawet w czasach predynastycznych), podobnie jak harfy (pierwotnie małe instrumenty trzymane w ręce), trąbki, cymbały i kastaniety. W czasach poprzedzających istnienie Średniego Państwa harfy wykorzystywano wraz z sistrum (rodzaj metalowej grzechotki identyfikowanej z boginią Hathor i często ozdobionej jej twarzą), tamburynami, kołatką i odmianą gitary. Lutnia i lira pojawiły się w Drugim Okresie Przejściowym (prawdopodobnie wprowadzili je Hyksosi), a inne instrumenty dotarły do Egiptu wraz z obcymi najeźdźcami, którzy wdarli się na te tereny po upadku Nowego Państwa.

Muzyka religijna
Podczas ramadanu i innych ważniejszych świąt często słyszy się muzykę religijną, czyli przeróżne wykonania wersetów Koranu i utworów ku chwale Allaha.
Wykonawcami bywają objazdowi zawodowi recytatorzy, zwani munszid, lub po prostu muezini czy imamowie z lokalnych meczetów. Na co dzień każdy muezin zwołuje wiernych na swój sposób, którego nierzadko zazdrośnie strzeże. W sławnym procesie sądowym z lat 80. egipski sędzia orzekł, że prawa autorskie nie przysługują nikomu, kto wykonuje utwory oparte na Koranie, gdyż jedynym ich autorem jest sam Bóg.
Występy z okazji świąt religijnych to właściwie wspólny śpiew wiernych. Często można zobaczyć członków bractw sufickich, jak intonują melodię, kiwając się do rytmu wystukiwanego na bębnie. Śpiewy te nazywane są zikr i czasem trwają nawet kilka dni.

Klasyczna muzyka arabska
Za prekursorów klasycznej muzyki arabskiej można by uznać beduińskich śpiewaków z Półwyspu Arabskiego oraz wykonawców bardziej wykwintnej muzyki dworskiej z wielkich miast kalifackich (Bagdadu i Damaszku) oraz z osmańskiego Konstantynopola.
Muzykę arabską ostatniego stulecia cechuje orientalne brzmienie, pełne uczucia teksty, doskonali soliści, ogromne orkiestry i chóry męskie. Najsłynniejszą przedstawicielką tego gatunku muzyki była zmarła w 1975 r. Umm Kalthoum (Oum Khalsoum). Kariera tej najbardziej popularnej piosenkarki arabskiego świata zbiegła się z początkami radia i telewizji, które uczyniły ją pierwszą gwiazdą muzyki arabskiej. W Egipcie artystkę tę zwano Matką Egiptu i co tydzień nadawano jej koncert w radiu, a później także w telewizji. Chociaż wielu ludzi nadal słucha tej muzyki, sam gatunek nie należy raczej do rozwojowych, a do jego odbiorców zalicza się głównie starsze pokolenie.

Muzyka regionalna/etniczna
Sa'idi Sa'idi, czyli muzyka Górnego Egiptu, nazwana tak jak zamieszkujący go ludzie, ma charakterystyczny rytm, do którego tańczą specjalnie wytresowane konie. Opiera się ona na dwóch instrumentach zwanych nahrasan (zawieszony na szyi dwustronny bęben, w który uderza się pałeczkami) i mismar sa'idi (rodzaj drewnianej trąbki). W czasie występów wykonawcy często prezentują monologi pełne dowcipu i gry słownej. Jednym z bardziej znanych przedstawicieli tego gatunku jest Omar Gharzawi, który stara się obalić stereotyp głupich, prymitywnych Sajidi. Imieniem zmarłego jakiś czas temu Szukuku (Shoukoukou) nazwano specjalny instrument (klaszcząca lalka, sprzedawana z okazji świąt). Mocną pozycję na egipskim rynku muzycznym ma Rais (Boss) Met'al al-I'nawi, często wysyłany przez rząd na międzynarodowe festiwale piosenki.